Matera śladami „Pasji” Mela Gibsona

Matera

Okres Wielkiego Postu to idealny czas, by wybrać się do Matery, chociażby wirtualnie. Dlaczego? To właśnie tam kręcone były sceny do filmu Mela Gibsona „Pasja”. Matera jest położona poza Apulią, w sąsiadującym regionie Bazylikata. Od Bari dzieli Materę 70 kilometrów. Możecie dojechać pociągami kolei Appulo-Lucane lub autobusami Flixbus.

 

 

Magiczna Matera

Magiczna atmosfera Matery i jej dzielnicy Sassi zmusza do wielu rozważań. Matera to niezwykła historia. Według historyków to jedno z najstarszych miast świata i najbardziej spektakularny przykład osadnictwa jaskiniowego w Europie.

 

Matera widok

 

Matera przyciągnęła wielu twórców ze świata filmu – reżyserów, producentów i aktorów. Niepowtarzalna architektura i krajobraz tak bardzo ich urzekły, że postanowili wykorzystać możliwości, jakie dają dzielnice kamiennych domostw. Uczynili je częścią scenerii tworzonych przez nich filmów. Lista dzieł włoskiej i światowej kinematografii kręconych w Sassi jest bardzo długa – możemy wspomnieć choćby Ewangelię według świętego Mateusza Pasoliniego, Króla Dawida z Richardem Gere czy Sprzedawcę marzeń Giuseppe Tornatore. Jednak największą sławę miastu przyniósł słynny i kontrowersyjny film Pasja Mela Gibsona, który rozsławił Materę na całym świecie. Mel Gibson w jednym z wywiadów powiedział o Materze:

 

[…] gdy zobaczyłem ją pierwszy raz, straciłem głowę, bo była po prostu idealna.

 

I faktycznie, Gibson musiał stracić dla miasta głowę, bo podobno decyzję o kręceniu Pasji w Materze podjął niemal natychmiast po zobaczeniu dzielnic Sassi. Miejsce te do złudzenia przypomina Jerozolimę i Golgotę. Gibson nie potrzebował scenografii, wystarczyła mu współczesna Matera – miasto wykute w kamieniu. Spacerując wąskimi alejkami w dzielnicy Sassi ma się wrażenie przebywania na przełomie epok. Do pełni szczęścia brakuje tylko ludzi ubranych w szaty z czasów Chrystusa.

 

 

To tutaj kręcono sceny drogi krzyżowej i ukrzyżowania

Ekipa Mela Gibsona spędziła w Materze kilka miesięcy. Gibson był autentycznie zafascynowany Materą i chętnie spędzał czas pośród mieszkańców. Jednym z ulubionych miejsc aktora i reżysera była Trattoria Lucana. Mel często zaglądał i jadł w tym lokalu, zaprzyjaźnił się nawet z właścicielem, który wprowadził w menu ulubioną potrawę gwiazdora nadając jej nazwę Fettuccine alla Mel Gibson.

 

Matera uliczka

 

Gibson dostał także zezwolenie na wprowadzenie pewnych zmian w Sassi, dzięki którym miały one jeszcze bardziej upodobnić się do Jerozolimy. W okolicy Piazza di Porta Pistola dobudowano tymczasową bramę wjazdową, będącą w filmie Bramą Jerozolimską. Jednak w Sassi, zabytku UNESCO, nie wolno wprowadzać żadnych trwałych zmian, a wszelkie prace restauracyjne muszą być wykonywane z zachowaniem oryginalnego koloru kamienia, kształtu i charakteru domostw – istnieją bardzo rygorystyczne wytyczne, do których muszą stosować się wszyscy. Nawet Mel Gibson… Do dziś można zobaczyć fragment muru, który podobno wydawał się filmowcom zbyt jasny i który przyciemnili, bez odpowiedniego pozwolenia. Ponoć Gibson musiał zapłacić bardzo słoną karę za to niezastosowanie się do przepisów. Oprócz wspomnianego, przyciemnionego muru, turyści mogą na własne oczy zobaczyć miejsca, w których filmowano poszczególne sceny, np. Drogę Krzyżową, Ostatnią Wieczerzę czy ukrzyżowanie Chrystusa. Przewodnicy i biura podróży przygotowują specjalne trasy zwiedzania „śladami Pasji” – cieszą się one sporym zainteresowaniem turystów z całego świata.

 

 

Ciekawostki 

Portale internetowe podają, że podczas zdjęć miało miejsce wiele niecodziennych zdarzeń, w których dopatrywano się znaków świadczących o niesamowitej, trudnej do wyjaśnienia atmosferze wokół filmu, już w czasie jego tworzenia. Grający Chrystusa Jim Caviezel i asystent reżysera Jan Michelini doświadczyli porażenia piorunem. Poza tym, ukrzyżowanie było filmowane w bardzo niesprzyjających temperaturach i Caviezel przypłacił hipotermią i zapaleniem płuc wiele godzin na wietrze i zimnie, bez odpowiedniego ubrania.

 

Matera kanion

 

Do jednej z wielu anegdot dotyczących kręcenia filmu należy też niespodziewane załamanie pogody podczas scen ukrzyżowania – nagle zerwał się bardzo silny wiatr, a na niebie pojawiły się ciemne chmury. Natura zdawała się wspierać filmowców, dodając w ten sposób dramatyzmu kręconym scenom. Do ciekawostek, które podawane są jako potwierdzenie niesamowitej i przepełnionej cudami atmosfery wokół filmu, zaliczane są także ciąże dwóch aktorek – Monica Bellucci i Maia Morgenstern właśnie na planie Pasji odkryły, że spodziewają się dziecka. Podobno doświadczenia związane z kręceniem filmu spowodowały nawrócenie u wielu członków ekipy – jednym z nich był aktor Luca Lionello, ateista grający Judasza. Czy sprawiła to także magia Matery, w której ekipa rzeczywiście mogła poczuć się jak w Jerozolimie? Tego nie wiemy, ale na pewno warto zwiedzić Sassi, które tak bardzo zachwyciły Mela Gibsona.

 

Mam nadzieję, że choć przez moment poczuliście tę niezwykłą, tajemniczą atmosferę Matery. Miasto jest docenione nie tylko przez twórców filmowych, ale również przez artystów i propagatorów kultury i sztuki. Matera w 2019 będzie Europejską Stolicą Kultury. Zachęcam Was od odwiedzenia Matery, za jakiś czas pojawią się posty na temat zwiedzania tego magicznego miejsca. 

Tekst powstał z ogromną pomocą mojego znajomego, który napisał felieton nt. zwiedzania Matery śladami „Pasji” Mela Gibsona. Dziękuję!